2 . قصد واختيار : اگر قذف بدون قصد از قاذف صادر شود ، مانند آنكه در خواب يا بيهوشى صورت بگيرد ، حد وتعزير ثابت نمىشود . همچنين اگر با اكراه وتهديد واجبار صورت گرفته باشد . 18 3 . آزاد بودن : آيا در وجوب حدّ كامل ، آزاد بودن شرط است يا نه ؟ مسئله محل اختلاف است . قول دوم مشهور است . بنابر قول نخست ، بر برده نصف حدّ جارى مىشود . 19 مقذوف : در مقذوف شرايط زير معتبر است وبدون آنها حدّ بر قاذف جارى نمىشود : 1 ) . احصان : مقصود از احصان ، بلوغ ، عقل ، حريّت ، اسلام وعفّت است . بنابر اين ، بر كسى كه كودك ، برده ، كافر ويا متظاهر به زنا يا لواط را قذف كند ، حد قذف جارى نمىگردد ، اگر چه تعزير مىشود . 20 برخى در فرض آخر ( تظاهر به زنا يا لواط ) تعزير را نيز ثابت ندانسته‌اند . 21 اگر فردى به مسلمانى كه مادرش كافر يا كنيز است بگويد : اى پسر زنِ زناكار يا مادرت زناكار است ، آيا حد بر أو جارى مىشود يا نه ؟ مسئله محل اختلاف است . 22 اگر به فرزند زنى كه حد بر أو جارى شده است بگويد : اى پسر زناكار ويا به زن بگويد : اى زناكار ، درصورتى كه قبل از توبهء زن باشد ، حد ثابت نيست ؛ اما بعد از توبه حد ثابت است . 23 2 . فرزند قاذف نبودن : بنابر اين ، اگر پدر فرزندش را قذف كند ، حد بر أو جارى نمىشود ؛ بلكه تعزير مىشود . 24 اگر مردى همسر فوت شدهء خود را قذف كند وهمسرش جز از آن مرد فرزندى نداشته باشد ، حدّ ثابت نمىشود ؛ اما اگر فرزندى از غير آن مرد داشته باشد ، حدّ ثابت مىشود . 25 مقدار حدّ : حدّ قذف هشتاد تازيانه است . اگر حدّ قذف دو بار بر كسى جارى شود ، وى بار سوم وبنابر قولي بار چهارم كشته مىشود . 26 اقامهء حدّ : حدّ قذف تنها پس از درخواست مستحق ( مقذوف يا وارث أو ) اجرا مىشود ودر صورت عفوِ قبل از اجرا ، حدّ ساقط مىشود ؛ بلكه پس از عفو ، حق درخواست اجراى حدّ از حاكم ندارد . 27